DOC

GIURISPRUDENSA

By Vivian Stephens,2014-09-08 02:13
25 views 0
GIURISPRUDENSA

Iustiniani institutiones

Const. Imperatoriam

Index librorum et titulorum

LIBER PRIMUS

De iustitia et iure

    De iure naturali et gentium et civili III. De iure personarum

    IV. De ingenuis

    V. De libertinis

    VI. Qui ex quibus causis manumittere non possunt

    VII. De lege Fufia Caninia sublata VIII. De his qui sui vel alieni iuris sunt IX. De patria potestate

    X. De nuptiis

    XI. De adoptionibus

    XII. Quibus modis ius potestatis solvitur XIII. De tutelis

    XIV. Qui dari tutores testamento possunt XV. De legitima adgnatorum tutela XVI. De capitis minutione

    XVII. De legitima patronorum tutela XVIII. De legitima parentium tutela XIX. De fiduciaria tutela

    XX. De Atiliano tutore vel eo qui ex lege Iulia et Titia dabatur

    XXI. De auctoritate tutorum

    XXII. Quibus modis tutela finitur XXIII. De curatoribus

    XXIV. De satisdatione tutorum et curatorum XXV. De excusationibus

    De suspectis tutoribus et curatoribus

LIBER SECUNDUS

De rerum divisione

    De rebus incorporalibus

    De servitutibus

    De usu fructu

De usu et habitatione

    De usucapionibus et longi temporis possessionibus

    De donationibus

    Quibus alienare licet vel non

    Per quas personas nobis adquiritur De testamentis ordinandis

    De militari testamento

    Quibus non est permissum testamenta facere De exheredatione liberorum

    De heredibus instituendis

    De vulgri substitutione

    De pupillari substitutione

    Quibus modis testamenta infirmantur De inofficioso testamento

    De heredum qualitate et differentia De legatis

    De ademptione legatorum et translatione De lege Falcidia

    De fideicommissariis hereditatibus De singulis rebus per fideicommissum relictis De codicillis

LIBER TERTIUM

    De hereditatibus quae ab intestato deferuntur De legitima adgnatorum successione De senatus consulto Tertulliano

    De senatus consulto Orfitiano

    De successione cognatorum

    De gradibus cognationis

    De successione libertorum

    De adsignatione libertorum

    De bonorum possessionibus

    De adquistione per adrogationem

    De eo cui libertatis causa bona addicuntur De successionibus sublatis, quae fiebant per bonorum venditionem et ex

    senatus

    consulto Claudiano

    De obligationibus

    Quibus modis re contrahitur obligatio De verborum obligatione

    De duobus reis stipulandi et promittendi De stipulatione servorum

    De divisione stipulationum

De inutilibus stipulationibus

    De fideiussoribus

    De litterarum obligatione

    De consensu obligatione

    De emptione et venditione

    De locatione et conductione

    De societate

    De mandato

    De obligationibus quasi ex contractu Per quas personas nobis obligatio adquiritur Quibus modis obligatio tollitur

LIBER QUARTUS

    De obligationibus quae ex delicto nascuntur Vi bonorum raptorum

    De lege Aquilia

    De iniuriis

    De obligationibus quae quasi ex delicto nascuntur De actionibus

    Quod cum eo,qui in aliena potestate est,negotium gestum esse dicitur

    De noxalibus actionibus

    Si quadrupes pauperiem fecisse dicitur De his per quos agere possumus

    De satisdationibus

    De perpetuis et temporalibus actionibus et quae ad heredes vel in heredes

    transeunt

    De exceptionibus

    De replicationibus

    De interdictis

    De poena temere litigantium

    De officio iudicis

    XVIII De publicis iudiciis

Const. Imperatoriam

    IN NOMINE DOMINI DEI NOSTRI IHESU CHRISTI

IMPERATOR CAESAR FLAVIUS IUSTINIANUS ALAMANNICUS GOTTHICUS FRANCICUS

    GERMANICUS ANTICUS ALANICUS VANDALICUS AFRICANUS PIUS FELIX INCLUTUS

    VICTOR AC TRIUMPHATOR SEMPER AUGUSTUS AD CUPIDEAE LEGUM IUVENTUTI

    Imperatoriam maiestatem non solum armis decoratam, sed etiam legibus oportet esse armatam, ut utrumque tempus et bellorum et pacis recte possit gubernari et princeps Romanus victor existat non solum in hostilibus proeliis, sed etiam per legitimos tramites calumniantium iniquitates expellens, et fiat tam iuris religiosissimus quam victis hostibus triumphator.

    1?Quorum utramque viam cum summis vigiliis et summa providentia adnuente Deo perfecimus. Et bellicos quidem sudores nostros barbaricae gentes sub iuga nostra deductae cognoscunt et tam Africa quam aliae innumerosae provinciae post tanta temporum spatia nostris victoriis a caelesti numine praestitis iterum dicioni Romanae nostroque additae imperio protestantur. Omnes vero populi legibus iam a nobis vel promulgatis vel compositis regunt.

    2. Et cum sacratissimas constitutiones antea confusas in luculentam ereximus consonantiam, tunc nostram extendimus curam et ad immensa prudentiae veteris volumina, et opus desperatum quasi per medium profundum euntes caelesti favore iam adimplevimus.

    3. Cumque hoc Deo propitio peractum est, Triboniano viro magnifico magistro et exquaestore sacri palatii nostri nec non Theophilo et Dorotheo viris illustribus antecessoribus, quorum omnium sollertiam et legum scientiam et circa nostras iussiones fidem iam ex multis rerum argumentis accepimus, convocatis specialiter mandavimus, ut nostra auctoritate nostrisque suasionibus componant institutiones: ut liceat vobis prima legum cunabula non ab antiquis fabulis discere, sed ab imperiali splendore appetere et tam aures quam animae vestrae nihil inutile nihilque perperam positum, sed quod in ipsis rerum optinet argumentis accipiant: et quod in priore tempore vix post quadriennium prioribus contingebat, ut tunc constitutiones imperatorias legerent, hoc vos a primordio ingrediamini digni tanto honore tantaque reperti felicitate, ut et initium vobis et finis legum eruditionis a voce principali procedat.

    4. Igitur post libros quinquaginta digestorum seu pandectarum, in quos omne ius antiquum collatum est ( quos per eundem virum excelsum Tribonianum nec non ceteros viros illustres et facundissimos confecimus), in hos quattuor libros easdem institutiones partiri iussimus, ut sint totius legitimae scientiae prima elementa.

    5. Quibus breviter expositum est et quod antea optinebat et quod postea desuetudine inumbratum ab imperiali remedio illuminatum est.

    6. Quas ex omnibus antiquorum institutionibus et praecipue ex commentariis Gaii nostri tam institutionum quam rerum cottidianarum aliisque multis commentariis compositas cum tres praedicti viri prudentes nobis optulerunt, et legimus et cognovimus et plenissimum nostrarum constitutionum robur eis accommodavimus.

    7. Summa itaque ope et alacri studio has leges nostras accipite et vosmet ipsos sic eruditos ostendite, ut spes vos pulcherrima foveat toto legitimo opere perfecto posse etiam nostram rem publicam in partibus eius vobis credendis gubernare.

    8.Data undecimo kalendas decembres Constantinopoli domino nostro Iustiniano perpetuo augusto tertium consule.

Iustiniani institutiones

LIBER PRIMUS

I

De iustitia et iure

I.1.1pr.

    Iustitia est constans et perpetua voluntas ius suum cuique tribuens.

I.1.1.1

    Iuris prudentia est divinarum atque humanarum rerum notitia, iusti atque iniusti scientia.

I.1.1.2

    His generaliter cognitis et incipientibus nobis exponere iura populi Romani ita maxime videntur posse tradi commodissime, si primo levi ac simplici, post deinde diligentissima atque exactissima interpretatione singula tradantur. Alioquin si statim ab initio rudem adhuc et infirmum animum studiosi multitudine ac varietate rerum oneraverimus, duorum alterum aut desertorem studiorum efficiemus aut cum magno labore eius, saepe etiam cum diffidentia, quae plerumque iuvenes avertit, serius ad id perducamus, ad quod leniore via ductus sine magno labore et sine ulla diffidentia maturius perduci potuisset.

I.1.1.3

    Iuris praecepta sunt haec: honeste vivere, alterum non laedere, suum

cuique tribuere.

I.1.1.4

    Huius studii duae sunt positiones, publicum et privatum. Publicum ius est, quod ad statum rei Romanae spectat, privatum, quod ad singulorum utilitatem pertinet. Dicendum est igitur de iure privato, quod est tripertitum: collectum est enim ex naturalibus praeceptis aut gentium aut civilibus.

II

De iure naturali et gentium et civili

I.1.2pr.

    Ius naturale est, quod natura omnia animalia docuit. Nam ius istud non humani generis proprium est, sed omnium animalium, quae in caelo, quae in terra, quae in mari nascuntur. Hinc descendit maris atque feminae coniugatio, quam nos matrimonium appellamus, hinc liberorum procreatio et educatio: videmus etenim cetera quoque animalia istius iuris peritia conseri.

I.1.2.1

    Ius autem civile vel gentium ita dividitur: omnes populi, qui legibus et moribus reguntur, partim suo proprio, partim communi omnium hominum iure utuntur: nam quod quisque populus ipse sibi ius constituit, id ipsius proprium civitatis est vocaturque ius civile, quasi ius proprium ipsius civitatis: quod vero naturalis ratio inter omnes homines constituit, id apud omnes populos peraeque custoditur vocaturque ius gentium, quasi quo iure omnes gentes utuntur. Et populus itaque Romanus partim suo proprio, partim communi omnium hominum iure utitur. Quae singula qualia sunt, suis locis proponemus.

I.1.2.2

    Sed ius quidem civile ex unaquaque civitate appellatur, veluti Atheniensium: nam si quis velit Solonis vel Draconis leges appellare ius civile Atheniensium, non erraverit. Sic enim et ius, quo populus Romanus utitur, ius civile Romanorum appellamus: vel ius Quiritium, quo Quirites

    utuntur: Romani enim a Quirino Quirites appellantur. Sed quotiens non addimus, cuius sit civitatis, nostrum ius significamus: sicuti cum poetam dicimus nec addimus nomen, subauditur apud Graecos egregius Homerus, apud nos Vergilius. Ius autem gentium omni humano generi commune est. Nam usu exigente et humanis necessitatibus gentes humanae quaedam sibi constituerunt: bella etenim orta sunt et captivitates secutae et servitutes, quae sunt iuri naturali contrariae. Iure enim naturali ab initio omnes homines liberi nascebantur. Ex hoc iure gentium et omnes paene contractus introducti sunt, ut emptio venditio, locatio conductio, societas, depositum, mutuum et alii innumerabiles.

I.1.2.3

    Constat autem ius nostrum aut ex scripto aut ex non scripto, ut apud Graecos: ηωλ λνκωλ ν? κελ εγγξαθν?, ν? δε

    αγξαθν?. Scriptum ius est lex, plebiscita, senatus consulta, principum placita, magistratuum edicta, responsa prudentium.

I.1.2.4

    Lex est, quod populus Romanus senatore magistratu interrogante, veluti consule, constituebat. Plebiscitum est, quod plebs plebeio magistratu interrogante, veluti tribuno, constituebat. Plebs autem a populo eo differt, quo species a genere: nam appellatione populi universi cives significantur connumeratis etiam patriciis et senatoribus: plebis autem appellatione sine patriciis et senatoribus ceteri cives significantur. Sed et plebi scita lege Hortensia lata non minus valere quam leges coeperunt.

I.1.2.5

    Senatus consultum est, quod senatus iubet atque constituit. Nam cum auctus est populus Romanus in eum modum, ut difficile sit in unum eum convocare legis sanciendae causa, aequum visum est senatum vice populi consuli.

I.1.2.6

    Sed et quod principi placuit, legis habet vigorem, cum lege regia, quae de imperio eius lata est, populus ei et in eum omne suum imperium et potestatem concessit. Quodcumque igitur imperator per epistulam constituit vel cognoscens decrevit vel edicto praecepit, legem esse constat: haec sunt, quae constitutiones appellantur. Plane ex his quaedam sunt personales, quae nec ad exemplum trahuntur, quoniam non hoc princeps vult: nam quod alicui ob merita indulsit, vel si cui poenam irrogavit,

    vel si cui sine exemplo subvenit, personam non egreditur. Aliae autem, cum generales sunt, omnes procul dubio tenent.

I.1.2.7

    Praetorum quoque edicta non modicam iuris optinent auctoritatem. Haec etiam ius honorarium solemus appellare, quod qui honores gerunt, id est magistratus, auctoritatem huic iuri dederunt. Proponebant et aediles curules edictum de quibusdam casibus, quod edictum iuris honorarii portio est.

I.1.2.8

    Responsa prudentium sunt sententiae et opiniones eorum, quibus permissum erat iura condere. Nam antiquitus institutum erat, ut essent qui iura publice interpretarentur, quibus a Caesare ius respondendi datum est, qui iuris consulti appellabantur. Quorum omnium sententiae et opiniones eam auctoritatem tenent, ut iudici recedere a responso eorum non liceat, ut est constitutum.

I.1.2.9

    Ex non scripto ius venit, quod usus comprobavit. Nam diuturni mores consensu utentium comprobati legem imitantur.

I.1.2.10

    Et non ineleganter in duas species ius civile distributum videtur. Nam origo eius ab institutis duarum civitatium, Athenarum scilicet et Lacedaemonis, fluxisse videtur: in his enim civitatibus ita agi solitum erat, ut Lacedaemonii quidem magis ea, quae pro legibus observarent, memoriae mandarent, Athenienses vero ea, quae in legibus scripta reprehendissent, custodirent.

I.1.2.11

    Sed naturalia quidem iura, quae apud omnes gentes peraeque servantur, divina quadam providentia constituta semper firma atque immutabilia permanent: ea vero, quae ipsa sibi quaeque civitas constituit, saepe mutari solent vel tacito consensu populi vel alia postea lege lata.

I.1.2.12

    Omne autem ius, quo utimur, vel ad personas pertinet vel ad res vel ad actiones. Ac prius de personis videamus. Nam parum est ius nosse, si personae, quarum causa statutum est, ignorentur.

III

De iure personarum.

I.1.3pr.

    Summa itaque divisio de iure personarum haec est, quod omnes homines aut liberi sunt aut servi.

I.1.3.1

    Et libertas quidem est, ex qua etiam liberi vocantur, naturalis facultas eius quod cuique facere libet, nisi si quid aut vi aut iure prohibetur.

I.1.3.2

    Servitus autem est constitutio iuris gentium, qua quis dominio alieno contra naturam subicitur.

I.1.3.3

    Servi autem ex eo appellati sunt, quod imperatores captivos vendere iubent ac per hoc servare nec occidere solent. Qui etiam mancipia dicti sunt, quod ab hostibus manu capiuntur.

I.1.3.4

    Servi autem aut nascuntur aut fiunt. Nascuntur ex ancillis nostris: fiunt aut iure gentium, id est ex captivitate, aut iure civili, cum homo liber maior viginti annis ad pretium participandum sese venumdari passus est. In servorum condicione nulla differentia est.

I.1.3.5

    In liberis multae differentiae sunt. Aut enim ingenui sunt aut libertini.

Report this document

For any questions or suggestions please email
cust-service@docsford.com