DOC

A History Of The Modern World

By Brenda Collins,2014-06-22 18:02
9 views 0
A History Of The Modern World

Hoofdstuk 17: de Eerste Wereldoorlog

    85. de internationale anarchie

na 1870 leefden de Europese staten in angst voor elkaar:

     ; de meeste grote problemen waren opgelost met krachttoeren ste ; nog nooit hadden staten zo‟n gigantische legers gehad als in het begin v.d. 20 eeuw

rivaliserende allianties: Triple Alliantie versus Triple Entente:

     Duitsland was na zijn vereniging nu ook een grootmacht geworden

     ; tot grote afgunst van andere grootmachten Frankrijk en Engeland want:

    - Frankrijk herinnert zich nog de annexering van Elzas-Lotharingen door Duitsland in 1871

    - Engeland zag Duitsland opduiken als rivaal in de kolonies (Afrika, Midden/Verre-Oosten)

    - Duitsland ging goedkoper goederen leveren aan bepaalde markten van Engeland

    - Kleinere staten keken nu ook op naar Duitsland en zochten er een vriend/beschermer in Bismarck: stelde Duitsland op als de grote brave bemiddelaar in grote conflicten (Congres van

     Berlijn in 1878 + in Afrikaanse kwesties + verdeling Ottomaanse Rijk) maar probeerde

     ondertussen ook onrust te zaaien tussen de andere grootmachten ; was tevreden door de

     onrusten tussen Engeland en Frankrijk omtrent de Afrikaanse kwesties

     1879: Duitsland vormt de Triple Alliantie met Oostenrijk-Hongarije (1882: Italië komt erbij)

     ; als 1 v.d. leden betrokken raakte in oorlog met 2 of meer machten zouden ze elkaar steunen

     ; Bismarck tekent ook een verdrag met Rusland om zich te beveiligen tegen een eis van

     Oostenrijk om hen te steunen in een oorlog tegen Rusland

     Wanneer Bismarck wordt ontslagen komt er een einde aan het Duits-Russische verdrag

     ; Frankrijk sluit in 1894 een verdrag met Rusland (ondanks alle ideologisch tegenstellingen) Engeland had zich lang geïsoleerd (splendid isolation)

     ; slechte relatie met Frankrijk door Afrikaanse incidenten

     ; slechte relatie met Rusland door de gebeurtenissen in Azië (Perzië)

     ; slechte relatie met Duitsland: Duitsland had de tegenstander in de Boeroorlog gefeliciteerd

     ; 1898: Duitsland begint een vloot te bouwen ; race voor de beste vloot

     Engeland had eeuwenlang de overmacht op zee gehad en Duitsland wou deze nu

     overtreffen ; tegen 1912 vormde de Duitse vloot een bedreiging voor Engeland

     ; dit dreef Engeland in de armen van Rusland en Frankrijk

     1902: Engeland vormt een militaire alliantie met Japan

     1904: Engeland lost de koloniale conflicten met Frankrijk op en vormt een alliantie

     ; hield geen verplichtingen in, het was een verstandhouding (entente cordiale)

     1907: onder invloed van Frankrijk ontstaat nu ook een alliantie tussen Rusland en Engeland

     ; probleem in Perzië werd opgelost door een verdeling van invloedsferen (zie p73)

     ; hierdoor was de Triple Entente gevormd door de alliantie van Frankrijk, Engeland & Rusland

     Triple Alliantie

de crises in Marokko en de Balkan:

     Om de stevigheid van de Triple Entente te testen begon Duitsland onrust te zaaien

     ; Frankrijk, nu gesteund door Engeland, begon meer energie in Marokko te investeren

     ; Duitsland toont zich voorstander van een onafhankelijk Marokko en eist een congres ter

     discussie ervan

     ; de Triple Entente blijft elkaar steunen en maakt de alliantie nog hechter ; opzet mislukt

     1911: Tweede Marokkocrisis: Duits oorlogsschip bedreigt Agadir en belooft weg te gaan als

     Duitsland Frans Congo in zijn bezit krijgt ; komt voor elkaar en de crisis gaat voorbij

     76

problemen in de Balkan:

    - Pan-Slavisme stak overal weer de kop op

    ; in Bosnië, maar vooral in O-H, waar de Slaven ongelijk werden behandeld

    ; de Slaven wilden een eigen staat ; Joegoslavië (gesitueerd in Servië)

    - Oostenrijk-Hongarije wil Bosnië annexeren ; Pan-Joegoslavisme ontmoedigen

    - revolutie in het Ottomaanse Rijk van de Jonge Turken: men wou het Ottomaanse Rijk

    voor versnippering behoeden ; Bulgaarse/Bosnische afgevaardigden in Parlement

    - Rusland keerde na de nederlaag tegen Japan zijn aandacht naar de Balkan

    ; wil nog steeds Constantinopel in handen krijgen

    ; was onmogelijk als de Jonge Turken het Rijk konden versterken en moderniseren eerste Balkancrisis:

     ; ministers van buitenlandse zaken van Rusland en Oostenrijk sluiten een akkoord:

     ; men zou een internationale conferentie bijeenroepen waarin Rusland de annexatie van

     Bosnië door Oostenrijk zou steunen, en waarin Oostenrijk de toegang tot de zeestraten

     voor Rusland zou steunen

     ; er is nooit een conferentie geweest: Oostenrijk annexeert Bosnië, maar Rusland wordt niet

     door de Triple Entente (vooral Engeland) gesteund en krijgt geen toegang tot de zeestraten

     ; ondertussen had Bulgarije de onafhankelijkheid verklaard, en was Kreta van het

     Ottomaanse Rijk afgescheurd en verenigd met Griekenland

     ; de invloed van Oostenrijk in de Balkan blijft maar groeien en Rusland kon niets doen

     tegen de annexatie van Bosnië door Oostenrijk wegens te zwak na de oorlog met Japan

     ; Pan-Slavisme in de Balkan (Servië) laait fel op en groeit als protest tegen de annexatie

     tweede Balkancrisis:

     ; 1911: Italië verklaart de oorlog aan Turkije en verovert Tripoli en de Dodecanese Eilanden

     ; Italië wordt gesteund door Bulgarije, Servië en Griekenland die zelf Balkangebied wilden

     ; Wanneer Turkije verliest willen de Serven en Bulgaren allebei gebied in Macedonië

     dit leidt tot 2 Balkanoorlogen (1912, 1913), de tweede ook over het lot van Albanië

     ; de grootmachten grijpen in en maken Albanië onafhankelijk (tot grote frustratie van

     Servië & Rusland die hun toegang tot de zee geblokkeerd zien, en tot vreugde van

     Oostenrijk die juist deze blokkade als doelstelling hadden)

     ; de derde Balkancrisis zou fataal zijn voor het uitbreken van de oorlog:

     ; gevoelens van ergernis in Oostenrijk, van frustratie in Servië, van vernedering in Rusland

de Sarajevo Crisis en het uitbreken van de oorlog:

     28 Juni 1914: een Bosnische revolutionair, lid van het Servische geheime genootschap v.d.

     Zwarte Hand, vermoordt de Habsburgse troonopvolger Franz Ferdinand

     ; Oostenrijk wil de onafhankelijkheid van Servië afnemen (niet door het te annexeren want er

     waren al genoeg Slaven in het grote rijk) en stelt met steun van Duitsland een ultimatum

     waardoor Oostenrijk zou kunnen meewerken aan het berechten v.d. moordenaar

     ; Servië weigert het ultimatum als een aanslag op de soevereiniteit

     ; Servië rekent op de steun van Rusland, die anders zijn grip op de Balkan zou verliezen

     ; Rusland rekent op de hulp van Frankrijk, en omdat Frankrijk zijn bondgenoot tegen

     Duitsland niet wil verliezen geeft hij carte blanche aan Rusland

     ; Oostenrijk verklaart de oorlog aan Servië

     ; Rusland bereidt zich voor & mobiliseert zijn legers naar de Oostenrijkse en Duits grenzen

     in de overtuiging dat Duitsland zijn steun aan Oostenrijk zou verlenen

     ; Duitsland eist dat Rusland stopt met de mobilisatie van zijn troepen, maar krijgt geen

     antwoord ; Duitsland verklaart de oorlog aan Rusland op 1-08-1914, en aan Frankrijk op

     3-08-1914 in de overtuiging dat Frankrijk Rusland zou steunen nu was het afwachten wat Engeland zou doen ; niet gebonden aan een militaire alliantie

     ; wanneer Duitsland de neutraliteit van België schendt verklaart Engeland de oorlog (4-08)

     77

     de moord op Franz Ferdinand was de druppel die de emmer deed overlopen.

     echte achterliggende oorzaken voor de oorlog:

    - het alliantiesysteem had Europa in 2 kampen verdeeld en elk incident werd een krachttest

    tussen beide ; wat de uitkomst ook was, er was altijd een verliezer

    ; wat er ook gebeurt, men moet zijn bondgenoten altijd bijstaan, want men zou ze wel

     eens nodig kunnen hebben voor een toekomstige oorlog ; angst voor oorlog

    - Duitsland klaagde van “omsingeld” te zijn door Frankrijk en Rusland en had daardoor de

    steun van O-H nodig, net zoals Frankrijk die van Rusland nodig had tegen een sterk

    Duitsland ; Rusland en O-H begonnen wanhopig te worden door de slechte gang van

    zaken, en Servië had niets te verliezen en stelden zich roekeloos op

    ; Rusland & O-H zouden in de strijd rond Servië de andere grootmachten meesleuren in

     het verderf

    - in het Duitse Rijk heerste ook een interne cirsis: de Sociale Democraten werden de

    grootste partij in de Reichstag (1912) en waren antimilitair en antioorlog

    ; de imperialistische regering trok er zich niets van aan en ging door met imperialisme

    ; door het gevoel dat hun positie ondermijnd werd door de Sociale Democraten was

     men meer bereid oorlog als een uitweg te zien ; onvoorzichtig buitenlands beleid

    ; een bredere oorzaak van de oorlog was het feit dat door de late doorbraak van de

     Duitse industrie, de andere grootmachten reeds ver vooruit waren, en dat er geen

     plaats meer was in het gedachtegoed voor een nieuwe Duitse wereldmacht

     ; Duitsland gaat zich een weg naar de wereldmacht knokken

    - door het wereldwijde economische systeem heerst er grote onzekerheid & kwetsbaarheid

    ; elk land moet zichzelf weten te redden

     ; imperialisme ontstaat om meer zekerheid te scheppen

     ; ook allianties ontstaan om zich te beschermen tegen andere machten (zekerheid)

     86. de gewapende impasse

onderscheid tussen:

    - centralen: Duitsland, Oostenrijk-Hongarije, Bulgarije, Ottomaanse Rijk

    - geallieerden: Rusl., Frankrijk, G.B., Servië, België, Griekenland & later ook V.S. & Italië

    - neutralen: Spanje, Scandinavië, Nederland, Zwitserland, Albanië, Zweden

     Men verwachtte een korte oorlog:

    - Duitsland had zich voorbereid op een 2-frontenoorlog waarbij door spoorwegen snel

    troepen konden verplaats worden tussen beide fronten

    ; Von Schlieffenplan: Blitzkrieg: eerst Frankrijk innemen door een snelle opmars

     doorheen België + de kanaalzones innemen en zich dan tegen Rusland keren

de oorlog op het land, 1914-1916:

     3-08-1914: 78 Duitse divisies 72 Franse, 5 Britse en 6 Belgische aan het Westfront

     ; Duitsland is gedwongen een deel van zijn troepen aan het westfront naar Oost-Pruisen te

     sturen om 2 Russische legers op te vangen

     ; Frankrijk lanceert een tegenaanval tegen het verzwakte Duits leger

     en wint de Slag bij de Marne ; Duitsers trekken terug

     + ze slagen er niet in controle over de kanaalhavens te krijgen ; ononderbroken