DOC

Template onderzoeksvoorstelonderzoekscontractcv

By Joanne Gonzalez,2014-06-23 11:13
11 views 0
Template onderzoeksvoorstelonderzoekscontractcv

    Onderzoek over de woonconsument in Vlaanderen 1995-2005.

    Inventaris van studies en databanken

    met perspectieven voor verder onderzoek

    Katrien Tratsaert

    Sien Winters

    Onderzoeksopdracht binnen luik II van het onderzoek „Ruimte voor Woonbeleid‟ uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap, Afdeling Woonbeleid

    Vversie 18 oktober 2006

    iii Inhoud

    Inleiding 1 1. Beschikbare studies 3 1.1 Profiel van de woonconsument 3 1.2 Studies met betrekking tot de deelmarkten 7

    1.2.1 Private huurmarkt 7

    1.2.2 Sociale huur- en koopsector 10

    1.2.3 De eigendomsmarkt 18

    1.2.4 Het marginale wooncircuit m.i.v. thuisloosheid 19 1.3 Doelgroepen van het woonbeleid 24

    1.3.1 Jongeren 24

    1.3.2 Ouderen 25

    1.3.3 Zwakke bewonersgroepen (algemeen) 30

    1.3.4 Migranten, allochtonen en asielzoekers 34 1.4 Ruimtelijke verschillen in het profiel van de woonconsument 36 1.5 Invloed van ontwikkelingen op de vraag 49

    1.5.1 Demografische ontwikkelingen 49

    1.5.2 Sociale ontwikkelingen 53

    1.5.3 Economische ontwikkelingen 53

    1.5.4 Ruimtelijke ontwikkelingen 55

    1.5.5 Technische ontwikkelingen 56

    1.5.6 Culturele ontwikkelingen 58 1.6 De overheid 58

    1.6.1 Invloed van de overheid op de woonconsument 58

    1.6.2 Invloed van de woonconsument op de overheid 65 2. Beschikbare databanken 66 2.1 Databanken resulterend uit steekproefonderzoek 66

    2.1.1 Sociaal-economische enquête 2001, de volkstellingen 1981 en 1991 66

    2.1.2 Het Sociaal-Economisch Panel (SEP) 67

    2.1.3 Huishoudbudgetonderzoek 68

    2.1.4 European Community Household Panel (ECHP) en de Panelstudie

    Belgische huishoudens (PSBH) 70

    2.1.5 European Union Statistics on Income and Living Conditions (EU-SILC) 71

    2.1.6 De survey van de Studiedienst van de Vlaamse Regering 73

    2.1.7 Schriftelijk leefomgevingsonderzoek (SLO) 75

iv

    2.1.8 De gezondheidsenquête 75

    2.1.9 Leefsituatie-onderzoek bij thuiswonende ouderen 77

    2.1.10 Survey of Health, Ageing and Retirement in Europe (SHARE) 78

    2.1.11 Enquête energiegedrag Vlaamse huishoudens 79

    2.1.12 Survey in het kader van de stadsmonitor 80 2.2 Administratieve databanken 81

    2.2.1 AROHM 81

    2.2.2 Ethias 81

    2.2.3 Algemene Directie Statistiek 82

    2.2.4 Administratie van het Kadaster, de Registratie en de Domeinen 82

    2.2.5 Beroepsvereniging van het krediet 84

    2.2.6 Centrale voor Kredieten aan Particulieren van de Nationale Bank van

    België 84

    2.2.7 CIPAL 86

    2.2.8 De Vlaamse Maatschappij voor Sociaal Wonen 87

    2.2.9 Het Vlaams woningfonds 88

    2.2.10 Vlaams overleg bewonersbelangen 88 2.3 Metadatabanken 90

    2.3.1 ECODATA 90

    2.3.2 Huisvestingsdatabank van Woonbeleid 90

    2.3.3 Stadsmonitor 91

    2.3.4 Studiedienst van de Vlaamse Regering: lokale statistieken 92 3. Leemten in huidig onderzoek en potentialiteiten 94 3.1 Een volwaardig kennismonitoringsysteem voor woonbeleid 94 3.2 Hiaten in de kennis omtrent wonen vanuit het conceptueel schema 95

    3.2.1 Aard en omvang van de vraag 96

    3.2.2 De invloed van een aantal ontwikkelingen 98

    3.2.3 De overheid 101 3.3 Vanuit de deelmarkten 102

    3.3.1 De privé-huurmarkt 102

    3.3.2 De sociale huursector 103

    3.3.3 De eigendomsmarkt 104

    3.3.4 De relatie tussen de verschillende woningmarktsegmenten 105 Afkortingen 106

     iv

    1

    Inleiding

    In Vlaanderen werd reeds heel wat onderzoek gedaan naar de vraagzijde op de woning-markt. De resultaten daarvan zijn beschreven in onderzoeksrapporten, wetenschappelijke papers en meer vulgariserende literatuur.

    In een eerste deel van dit rapport maken we een inventaris van beschikbaar onderzoek met betrekking tot de vraagzijde van de woningmarkt. We geven telkens een beknopte toelichting bij de aard van de gehanteerde onderzoeksmethode en de gemaakte analyses, zonder in te gaan op de resultaten. We beperken ons tot onderzoek dat is uitgevoerd tij-dens de afgelopen 10 jaar, dus na 1995. Een andere rapport van het kenniscentrum (zie verder) heeft de aanbodzijde tot focus. Studies die kenmerken van de woningmarkt beschrijven, zoals uitrusting en comfort van het woningbestand, prijzen van woningen en bouwgronden, gegevens over leegstand,… komen in dat luik aan bod. Studies die zowel relevant zijn voor de vraag als voor het aanbod (en dat zijn er heel wat) worden hieronder wel mee opgenomen.

    Onder „studie‟ verstaan we onderzoeksactiviteiten van een minimale omvang. Het gaat

    over opdrachten van overheden of private instellingen, waarvan de resultaten werden neergeschreven in een rapport, paper of boek. Hiervan afgeleide producten zoals artikels of bijdragen op studiedagen of in boeken werden niet opgenomen, tenzij ze belangrijke bijkomende analyses bevatten. Wel werden enkele werken opgenomen die een thema-tische bundeling zijn van bijdragen waarvan sommige reeds elders gepubliceerd werden, daar waar het samenbrengen van inzichten rond één thema een meerwaarde biedt, zeker ingeval er een synthese werd opgenomen.

    De inventaris kan dienst doen als werkinstrument voor wie op zoek is naar informatie over woonbehoeften of voor wie zelf onderzoek wil uitvoeren over bepaalde deelaspecten van de woonproblematiek. Daarnaast biedt de inventaris het noodzakelijk referentiekader voor de verwerking en interpretatie van de resultaten van de woonsurvey 2005, die werd afgenomen van april 2005 tot februari 2006 en waarvan momenteel de eerste resultaten worden verwerkt.

    De structuur van de inventaris is gebaseerd op het analytisch kader dat de onderzoekers van het Kenniscentrum uitwerkten bij de opstart van hun werkzaamheden. Dit kader ver-trekt van een gezamenlijk gedragen visie op duurzaam wonen en heeft tot doel een uit-gangspunt te bieden om de complexiteit van het wonen en woonbeleid meer inzichtelijk te maken. De tekst bevat een schema dat dit alles in beeld brengt en toelaat de drie onderzoeksluiken van de opdracht „Ruimte voor woonbeleid‟ af te bakenen. De analyse

    van de „woonconsument‟ valt samen met luik II.

    Centraal in het hiernavolgend overzicht staat de „vraag‟ naar wonen vanwege de consu-

    ment. De woning wordt daarbij in een zeer brede betekenis wordt bekeken, dit betekent met alle relevant economische, sociale, ruimtelijke en ecologische kenmerken. Relevant in het onderzoek naar de vraag zijn zowel de kwantitatieve aspecten (hoeveel woningen zijn er nodig) als de kwalitatieve (welke kenmerken moeten deze woningen hebben). Het is daarbij nodig een onderscheid te maken naar doelgroepen en naar regio‟s. Dit komt aan bod in de twee eerste punten van deze paper. Verder is de tijdsdimensie relevant: hoe zal de vraag evolueren in de toekomst en welke ontwikkelingen spelen daar op in?

2

    We bekijken dit in een derde punt, waarbij we een indeling hanteren volgens verschillende soorten van ontwikkelingen: demografische, sociale, economische, ruimtelijke, technische en culturele. In een laatste punt van deze paper wordt ingegaan op de relatie tussen de overheid en de vraag: hoe kan de overheid via diverse maatregelen de vraag beïnvloeden en hoe kan de woonconsument ook zijn of haar noden kenbaar maken bij de overheid? Voor elk van de beschreven studies geven we aan wie de opdrachtgever is, wat de voor-naamste betrachting is van de studie, welke methodologie gehanteerd werd en wat de belangrijkste output is van de studie. Ingaan op de resultaten van de analyses zou ons binnen dit bestek te ver leiden. We gaan ook niet in op de beleidsaanbevelingen, waar-mee bijna elk onderzoeksrapport eindigt.

    In het tweede deel van dit rapport vindt u een overzicht van bestaande administratieve databanken en de omvangrijke survey-databanken die informatie kunnen leveren over de woonconsument met een beknopte beschrijving van de techniek die gebruikt werd om de data te verzamelen en de gegev